euraka

  ขนาดตัวอักษร

          ตามแผนปฏิบัติการป้องกันน้ำท่วมปี 2555 ชุมชนเสี่ยงสูงต่อภัยแล้ง อุทกภัยและดินโคลนถล่ม 500 ชุมชนทั่วประเทศ จะได้นำร่องใช้ "มีเดียบ๊อกซ์-แผนที่น้ำในเชิงพื้นที่" สองเครื่องมือหลักที่จะนำไปสู่การเตือนภัยอย่างมีประสิทธิภาพ และการป้องกันภัยพิบัติอย่างตรงจุด-ยั่งยืน

         มีเดียบ๊อกซ์-แผนที่น้ำในเชิงพื้นที่ เป็นสองเครื่องมือหรือแผนปฏิบัติการหลักใน "โครงการพัฒนาภูมิสารสนเทศน้ำระดับตำบล" ซึ่งเป็นการจัดทำระบบข้อมูลน้ำในพื้นที่ต้นน้ำหรือระดับชุมชน ระบบพยากรณ์ตลอดจนระบบเตือนภัย เป้าหมายเพื่อลดระดับความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นจากน้ำท่วม

: จากธีออสมาถึงแผนที่น้ำ

          หลังจากเหตุการณ์น้ำท่วมปีที่ผ่านมา ซึ่งพบจุดอ่อนของการแก้ปัญหาอยู่ที่ การขาดข้อมูลเชิงพื้นที่อย่างละเอียด อีกทั้งข้อมูลจากหลายหน่วยงานที่ไม่ตรงกัน ขาดการเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน จึงสร้างความสับสนให้กับผู้เข้ามาทำหน้าที่บริหารจัดการน้ำทั้งส่วนกลางและระดับท้องถิ่น

          จากสภาพจุดอ่อนดังกล่าว รัฐบาลได้มอบหมายสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร (สสนก.) ให้จัดทำโครงการพัฒนาภูมิสารสนเทศน้ำระดับตำบล ด้วยงบดำเนินการ 20 ล้านบาท ภารกิจหนึ่งของโครงการ คือ การจัดทำแผนที่น้ำระดับชุมชนทั้งสิ้น 500 ตำบลทั่วประเทศ เน้นพื้นที่เสี่ยงเกิดน้ำท่วมและภัยแล้งอย่างรุนแรง โดยอาศัยการมีส่วนร่วมจากชุมชนในการจัดทำข้อมูลและเรียนรู้ปัญหาร่วมกัน

          รอยล จิตรดอน ผู้อำนวยการ สสนก.กล่าวว่า การจัดทำแผนที่น้ำเชิงพื้นที่ ได้รับการสนับสนุนแผนที่ภาพถ่ายดาวเทียมลักษณะภูมิประเทศ จากสถาบันเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (สทอภ.) ที่นำภาพถ่ายจากดาวเทียมธีออส มาซ้อนทับกับข้อมูลจากกรมชลประทาน กรมพัฒนาที่ดินและกรมการปกครอง พร้อมทั้งข้อมูลการสำรวจจากภาคประชาชน

          ความร่วมมือครั้งนี้ทำให้ได้แผนที่น้ำในเชิงพื้นที่เป็นครั้งแรก ที่ให้รายละเอียดที่ตั้งของโครงการชลประทาน โครงการขุดลอกแหล่งน้ำ สถานีวัดน้ำท่า สถานีวัดน้ำฝน และพื้นที่ชลประทานทั้งประเทศปรากฏชัดเจนมากขึ้น  แสดงให้เห็นแหล่งน้ำตามธรรมชาติที่ไม่ได้เชื่อมต่อกับคลองหรือแม่น้ำ

          เขายังพบข้อสังเกตอีกว่า องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) แต่ละแห่งมีศักยภาพในการบริหารจัดการน้ำในพื้นที่รับผิดชอบ ทั้งยังมีอุปกรณ์เครื่องมือที่ทันสมัย เช่น คอมพิวเตอร์ อินเทอร์เน็ต รวมถึงเครื่องระบุพิกัดจีพีเอส แต่เทคโนโลยีเหล่านั้นกลับไม่ถูกนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์

          "ที่ผ่านมา อบต. ใช้งบประมาณเพื่อจัดการน้ำเพียง 2% จากงบที่ได้รับ ส่วนหนึ่งเป็นเพราะไม่มีข้อมูลว่าจะเริ่มต้นจัดการน้ำอย่างไร" รอยลกล่าว

          ปัจจุบัน สสนก.ได้สำรวจพื้นที่จุดเสี่ยงภัยแล้งและน้ำท่วมกว่า 7,000 ตำบลทั่วประเทศ ซึ่งยังไม่ได้รับการแก้ไข โดยทดลองทำแผนที่น้ำระดับจังหวัดใน 6 อำเภอ เช่น อ.ชุมพวง นครราชสีมา และ อ.บ้านเขว้า ชัยภูมิ จากนั้นตามแผนระยะยาวจะขยายให้ครอบคลุม 4,000 ตำบลทั่วประเทศ โดยใน ปี 2556 จะดำเนินการเพิ่มเติมอีก 1,200 ตำบล และปี 2557 เพิ่มเติมอีก 2,300 ตำบล เพื่อการวางแผนพัฒนาแหล่งน้ำ ที่จะนำไปสู่การแก้ปัญหาน้ำอย่างตรงจุดและยั่งยืน

: มีเดียบ๊อกซ์แจ้งข่าว

          นอกจากการจัดทำแผนที่ภาพถ่ายดาวเทียมน้ำแล้ว ในโครงการพัฒนาภูมิสารสนเทศน้ำระดับตำบล ยังมีเทคโนโลยีแจ้งข่าวติดตามสถานการณ์น้ำ หรือมีเดีย บ๊อกซ์ สำหรับรายงานสถานการณ์น้ำทั้งน้ำท่วมและน้ำแล้ง รวมถึงข้อมูลที่ภาครัฐต้องการส่งต่อให้ชุมชนผ่านหน้าจอโทรทัศน์

         มีเดีย บ๊อกซ์ ออกแบบมาให้เป็นเครื่องมือเตือนภัย ที่ชุมชนสามารถประเมินสถานการณ์ภัยพิบัติและผลกระทบได้ด้วยตัวเอง จากข้อมูลเตือนภัยส่วนกลางที่อัพเดททุกๆ 15 นาทีหรือ 1 ชั่วโมง เช่น ข้อมูลสภาพอากาศ สถานการณ์พื้นที่เสี่ยงภัย ปริมาณน้ำฝนล่วงหน้า 7 วัน ปริมาณน้ำฝนสะสม 24 ชั่วโมง ข้อมูลพื้นที่เฝ้าระวัง การเตือนภัยพายุ ปริมาณน้ำในเขื่อน น้ำในลำคลองและน้ำทะเล ทั้งในรูปของข้อมูลดิบและคลิปวีดิโอผ่านระบบอินเทอร์เน็ตความเร็วสูง และ 3G

          ปัจจุบันระบบเตือนภัยผ่านมีเดีย บ๊อกซ์ ได้รับความสนใจจาก และจะเป็นส่วนหนึ่งของโครงการ Smart Province โดยกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารร่วมกับกระทรวงมหาดไทย จะติดตั้งมีเดีย บ๊อกซ์ใน 500 ตำบลนำร่องในปี 2555 พร้อมกับระบบแผนที่น้ำระดับชุมชน

          พร้อมกันนี้ สสนก.ยังร่วมมือกับหน่วยงานวิจัยในต่างประเทศที่มีความก้าวหน้าด้านการบริหารจัดการน้ำ เช่น จีน เดนมาร์ก สหรัฐอเมริกาและเนเธอร์แลนด์ จัดทำแบบจำลองและคาดการณ์สภาพอากาศ เพื่อที่จะคาดการณ์ภัยพิบัติล่วงหน้าได้มากขึ้น จากปัจจุบันที่สามารถแจ้งเตือนภัยก่อนเกิดเหตุล่วงหน้าได้ 3 วัน จะขยายเป็น 7 วัน หรือ 1 เดือน ภายใต้ข้อมูลที่แม่นยำสูง